Opracowali: Paulina Pludra-Żuk, Michał Spandowski
Katalog poloników biblioteki Pontificia Università Urbaniana jest drugim tomem opracowywanej w Bibliotece Narodowej, we współpracy z Fondazione Romana Marchesa J. S. Umiastowska oraz Pontificio Istituto di Studi Ecclesiastici, serii „Polonika XVI-XVIII wieku w bibliotekach rzymskich".
Przeprowadzona na potrzeby tomu kwerenda objęła dwa, dawniej niezależne księgozbiory Biblioteki Collegio Urbano i Papieskiej Biblioteki Misyjnej, połączone w 1979 r. w jedną Bibliotekę Papieskiego Uniwersytetu Urbaniańskiego z siedzibą na rzymskim wzgórzu Gianicolo. Korzenie kolekcji sięgają 1. połowy XVII w., kiedy to zostało powołane do życia podlegające kongregacji de Propaganda Fide Collegio Urbano, którego zadaniem było kształcenie przyszłych misjonarzy. Gromadzony od tego czasu księgozbiór, znacznie zubożony w okresie napoleońskim, później zaś gruntownie rozbudowany, liczy obecnie około 350 000 vol., w tym 16 790 wydanych przed rokiem 1830.
Zgodnie z ideą rejestrowania wszystkich starych druków związanych z Polską, z całej kolekcji wybrano i opracowano 558 pozycji z okresu od XVI do XVIII w., zarówno poloników w rozumieniu Estreicherowskim, jak i druków obcych zawierających niekiedy nawet drobne fragmenty dotyczące spraw polskich.
Zbiór studiów pod redakcją naukową Doroty DukwiczTom zawiera jedenaście studiów nawiązujących do konferencji naukowej „Bracia Załuscy - ich epoka i dzieło", zorganizowanej w 1998 r. przez Bibliotekę Narodową dla uczczenia dwusetnej rocznicy otwarcia Biblioteki Publicznej. Rozprawy omawiające dzieje rodziny Załuskich, zwłaszcza Andrzeja Stanisława oraz Józefa Andrzeja, odsłaniają wiele interesujących, często nieznanych faktów z historii Rzeczypospolitej pierwszej połowy XVIII w. Autorzy artykułów analizują działalność polityczną braci Załuskich, ich stosunek do innowierców, kontakty z zakonem jezuitów, a także ich aktywność w dziedzinie nauki i kultury - zainteresowania bibliofilskie, ich rolę jako twórców i inspiratorów działań artystycznych i mecenasów sztuki. Zamieszczone w tomie studia pokazują, że książę biskup krakowski Andrzej Stanisław i jego brat biskup kijowski Józef Andrzej są postaciami wielowymiarowymi, które wciąż zasługują na zainteresowanie badaczy.
Tomasz JakubowskiBogato ilustrowany katalog prezentuje ryciny o tematyce wileńskiej przechowywane w Zakładzie Zbiorów Ikonograficznych Biblioteki Narodowej. Najstarsze datowane prace pochodzą z końca XVIII wieku. Wśrod wybranych rycin znajdują się przedstawienia architektury miasta i jego pejzażu, wizerunki wybitnych osobistości związanych z Wilnem oraz portrety postaci, które można określić jako typy wileńskie.
Noty katalogowe, poprzedzające część prezentującą 100 wybranych prac graficznych, zawierają wyczerpujące informacje na temat wszystkich obiektów, wraz z podaniem treści inskrypcji i opisem rycin. Katalog obejmuje także aneks pieczęci występujących na rycinach oraz indeksy osób i miejsc. Uzupełnieniem publikacji jest płyta CD, zawierająca 239 rycin przedstawiających Wilno.
Pod redakcją Barbary Budyńskiej i Zofii Zasackiej Autorzy publikacji, pracownicy naukowi Pracowni Badań Czytelnictwa IKiCz, przedstawiają wyniki badań dotyczących zmian organizacyjnych w zakresie kształtowania księgozbiorów własnych bibliotek jako konsekwencji wprowadzonej w 1990 roku decentralizacji zakupu książek. Celem badań było uzyskanie odpowiedzi na pytanie: jak zorganizowane są procedury pozyskiwania nowości wydawniczych stosowane w bibliotekach publicznych. Badaczy interesowały wybory lekturowe użytkowników bibliotek, mówiące o przydatności zakupionych nowości. Ważnym kontekstem dla podstawowego celu badania było poznanie praktyk czytelniczych osób korzystających z bibliotek publicznych oraz ich oczekiwań wobec tych instytucji. Istotny problem badawczy stanowiła kwestia stopnia adekwatności zasobów bibliotecznych do potrzeb czytelniczych lokalnych społeczności. Badania odbywały się dwuetapowo. W podsumowaniu pierwszego etapu zaprezentowano wyniki dotyczące gromadzenia przez wyszczególnione kategorie bibliotek zbiorów tradycyjnych oraz zbiorów „nowych mediów": dokumentów audiowizualnych i elektronicznych. Drugi etap badania dotyczył analizy zakupu nowości w 2005 r., a następnie ich wykorzystania w latach 2005-2009.
Notes Konserwatorski nr 14W kolejnym numerze „Notesu" wracamy jeszcze do konferencji „Rękodzieło i nowoczesne technologie. 80 lat konserwacji zbiorów w Bibliotece Narodowej", która odbyła się w październiku 2009 r. Prezentujemy m.in. referaty dotyczące obecnych kierunków kształcenia konserwatorów papieru, problemy związane z konserwacją zbiorów bibliotecznych z XX w. wymuszających łączenie metod tradycyjnych i masowych.
Numer zawiera również artykuły związane z ochroną zbiorów, jej historią oraz wynikami badań naukowych , modyfikujących postępowanie opiekunów zbiorów i konserwatorów. W części odwołującej się do praktyki konserwatorskiej i metodologii ukazano prace konserwatorskie przy odmiennych technologicznie obiektach na podłożu papierowym, pochodzących z bibliotek, archiwów i muzeów.
Uzupełnieniem numeru są omówienia ogólnopolskich i międzynarodowych konferencji i warsztatów związanych z zagadnieniami ochrony i konserwacji zbiorów bibliotecznych i archiwalnych.
264 s., il. czarno-białe, wkładka kolorowa
Główna część prezentowanych w niniejszym tomie studiów, będąca efektem ogólnopolskiej konferencji zorganizowanej przez Instytut Badań Literackich PAN, jest poświęcona jednemu z najcenniejszych obiektów ze zbiorów Biblioteki Narodowej - Psałterzowi floriańskiemu. Opracowania językoznawców, historyków sztuki i historyków, w większości nowatorskie i wpływające na rewizję wcześniejszych ustaleń, ukazują ten rękopis w szerokim kontekście badawczym - nie tylko jako zabytek języka polskiego, ale również imponującą trójjęzyczną księgę, która musiała mieć konkretnych pomysłodawców, wykonawców i użytkowników. Autorzy zgodnie przyznają, że studia nad Psałterzem nie są sprawą zamkniętą, a rękopis, jego tekst i dekoracja wciąż stanowią wyjątkowy materiał do kolejnych badań.
Dalsza część „Rocznika" zawiera artykuły poświęcone zbiorom BN: rękopisowi z dwunastowiecznym tekstem De sanctitate Karoli Magni, antykizującym wzorcom dekoracji szesnastowiecznego wydania Kroniki wszytkiego świata Marcina Bielskiego, a także historii warszawskiej Biblioteki Ordynacji Przezdzieckich. Osobne, szerokie studium poświęcono okolicznościom powstania kodeksu Banderia Prutenorum. Tom zamykają opracowania dotyczące współczesnego czytelnictwa oraz okolicznościowy artykuł podsumowujący 55-lecie Instytutu Książki i Czytelnictwa Biblioteki Narodowej.
Roman ChymkowskiPublikacja stanowi podsumowanie etapu socjologicznych prac badawczych, przeprowadzonych w latach 1999-2003, nad sposobami odbioru dzieł literackich przez młodzież studiującą na warszawskich uczelniach wyższych. Badaniami objęto 102 osoby - studentów Uniwersytetu Warszawskiego, Politechniki Warszawskiej, Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego i Szkoły Głównej Handlowej - które w wywiadach-rozmowach z Romanem Chymkowskim ujawniają swoje nawyki i zwyczaje czytelnicze. Analizując sposoby i stylistykę opowiadania o doświadczeniach lekturowych w środowisku studenckim, Autor stara się pokazać, co ludzie robią z książkami i co książki robią z ludźmi.
Redaktorzy tomu: Ewa Dombek, Grażyna FederowiczKolejny, trzynasty tom Bibliografii polskiej 1901-1939 obejmuje hasła na litery Jad-Jok i zawiera ponad 6,4 tysiąca pozycji. Bibliografia opracowywana jest przez Zakład Bibliografii Polskiej 1901-1939 w systemie MAK z zastosowaniem formatu MARC 21. Publikacja stanowi nieocenione źródło informacji o wszystkich działach piśmiennictwa rozwijających się w Polsce w latach 1901-1939 (także o publikacjach obcych uznanych za polonica zagraniczne).
Rocznik opracowywany przez Instytut Książki i Czytelnictwa i publikowany przez Bibliotekę Narodową od 1971 r. Na całość publikacji składają się zestawione problemowo:
Wszystkie tabele zamieszczone w roczniku mają nagłówki w języku polskim i angielskim.
Bibliografia rejestruje piśmiennictwo (wydawnictwa zwarte, tytuły czasopism, artykuły, fragmenty) polskie oraz polonika z zakresu księgoznawstwa, bibliotekarstwa, bibliotekoznawstwa, czytelnictwa, bibliografii, dokumentacji i informacji naukowej oraz bibliofilstwa, a także częściowo czasopiśmiennictwa, drukarstwa, edytorstwa, księgarstwa, papiernictwa i archiwistyki.